Rynek Terminowy Towarowy (RTT) został uruchomiony 19 listopada 2008 roku.

Czym są kontrakty terminowe na dostawę energii elektrycznej na TGE?
Kontrakt terminowy na dostawę energii elektrycznej jest umową, w której sprzedający (wystawca kontraktu) zobowiązuje się do dostarczenia energii elektrycznej w określonym terminie w przyszłości i po określonej cenie, a kupujący (nabywca kontraktu) zobowiązuje się do nabycia energii elektrycznej w określonym terminie i po określonej cenie.

Kontrakty terminowe pozwalają wyznaczyć cenę energii elektrycznej w dłuższym horyzoncie czasowym (na TGE do trzech lat do przodu), co stwarza istotne impulsy cenowe dla inwestorów, którzy planują budowę nowych mocy wytwórczych. Sprzedawcom energii i dużym odbiorcom pozwalają prognozować ceny i optymalizować swoje koszty sprzedaży/zakupu energii elektrycznej.

Główne zalety kontraktów terminowych na dostawę energii elektrycznej na TGE:

• Stanowią istotną informacje o cenach energii elektrycznej w przyszłości
• Wystandaryzowane produkty, dopasowane do oczekiwań uczestników rynku energii
• Gwarancja rozliczenia transakcji dzięki systemowi zabezpieczeń
• Kumulacja popytu i podaży w postaci przejrzystej tabeli zleceń
• Dostęp do najbardziej atrakcyjnych ofert na rynku bez konieczności długotrwałych negocjacji
• Brak opłaty za uczestnictwo w rynku terminowym
• Minimalna opłata za zawarcie transakcji
• Brak opłaty za rozliczenie transakcji w początkowym okresie funkcjonowania rynku terminowego
• Przejrzystość funkcjonowania rynku dzięki nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego
• Łatwe zawieranie transakcji dzięki nowoczesnej i elastycznej aplikacji do składania zleceń CONDICO Trade na licencji NASDAQ OMX

Organizacja obrotu na RTT

Początkowo na RTT notowane były kontrakty forward typu BASE z całodobowym okresem wykonania (24 godziny w dobie). 19 stycznia 2009 roku TGE wprowadziła do obrotu kontrakty forward typu PEAK5 z dostawą w godzinach od 7:00 do 22:00 (15 godzin w dobie) w dni robocze.

Obecnie na RTT do obrotu wprowadzone zostały cztery rodzaje instrumentów ze względu na ich termin wykonania:

• Tygodniowe (BASE_W) i (PEAK5_W)
• Miesięczne (BASE_M) i (PEAK5_M)
• Kwartalne (BASE_Q) i (PEAK5_Q)
• Roczne (BASE_Y) i (PEAK5_Y)

Dla danego terminu wykonania notowane są odpowiednio po 6, 9, 6 i 3 najbliższe serie kontraktów. Oznacza to, że jeżeli w wykonaniu jest np. kontrakt miesięczny BASE_M-01-09 (01 oznacza numer miesiąca, czyli w tym przypadku jest to styczeń; 09- oznacza rok, czyli w tym przypadku jest to 2009) to w okresie notowania będzie dziewięć kolejnych kontraktów miesięcznych: BASE_M-02-09; BASE_M-03-09, BASE_M-04-09, BASE_M-05-09, BASE_M-06-09, BASE_M-07-09, BASE_M-08-09 i BASE_M-09-09. Kontrakty PEAK5 notowane są w sposób analogiczny.

Obrót kontraktami prowadzony jest wyłącznie w systemie notowań ciągłych w postaci tabeli zleceń przy wykorzystaniu Systemu Informatycznego Giełdy. Notowania odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 14:00. Obrót odbywa się zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie Giełdy i odpowiednich warunkach obrotu dla danego rodzaju kontraktów terminowych.

Sposób ustalenia dziennych kursów rozliczeniowych

Dzienny kurs rozliczeniowy jest obliczany po zakończeniu każdej sesji giełdowej z dokładnością do 1 grosza (0,01 PLN). Określany jest, jako średnia arytmetyczna kursów ostatnich 10 transakcji zawartych podczas sesji giełdowej. Jeżeli podczas sesji giełdowej zawarto mniej niż 10 transakcji za dzienny kurs rozliczeniowy przyjmuje się kurs ostatniej transakcji. Jeżeli podczas sesji giełdowej nie zawarto żadnej transakcji za dzienny kurs rozliczeniowy przyjmuje się średnią arytmetyczną z limitów cen w najlepszych zleceniach kupna i sprzedaży na zamknięciu rynku, a w przypadku braku takich zleceń za kurs rozliczeniowy przyjmuje się ostatni znany kurs rozliczeniowy.

Wykonanie kontraktu (fizyczna dostawa)

W dniu przypadającym na 1 dzień przed dniem dostawy (po zakończeniu notowań) kontrakt jest redukowany o ilość energii podlegającą dostawie w poszczególnych godzinach w dniu dostawy.
Wykonanie kontraktu terminowego odbywa się poprzez fizyczną dostawę energii zgodnie z okresem dostawy w zależności od typu kontraktu, w podziale na dobowe porcje energii odpowiadające iloczynowi:

"liczby godzin w trakcie doby (w zależności od typu kontraktu) x liczba kontraktów".

W rezultacie, w okresie wykonania, kontrakty terminowe ulegają przekształceniu w kontrakty fizyczne (tzw. kontrakty redukowane) o wolumenie malejącym codziennie o wielkość dobowej dostawy energii.

Kto może uczestniczyć w Rynku Terminowym na energię elektryczną (RTT) na TGE?

Uczestnikami rynku terminowego organizowanego przez TGE mogą być wyłącznie członkowie, którzy są dopuszczeni do obrotu na Rynku Dnia Następnego i zostali dopuszczeni do obrotu na RTT na podstawie wniosku o rozszerzenie typu uczestnictwa o RTT. Konieczność uczestniczenia w RDN związane jest z charakterem rynku RTT - podobnie jak RDN, RTT jest rynkiem fizycznym i zgłaszanie wolumenów energii elektrycznej do Operatora Systemu Przesyłowego w celu fizycznej realizacji kontraktu odbywa się za pośrednictwem RDN. Aby zostać dopuszczonym do obrotu na RTT należy również dokonać wpłaty na Fundusz Gwarancyjny.

Czynniki ryzyka dla nabywców lub sprzedawców kontraktów terminowych

Wszelkie decyzje inwestycyjne powinny być podejmowane na podstawie odpowiedniej znajomości mechanizmów regulujących obrót kontraktami terminowymi oraz ze świadomością występowania ryzyka specyficznego dla tych instrumentów. Uczestnik tego rynku musi być świadomy istnienia czynników ryzyka związanych z operacjami dokonywanymi na rynku terminowym. Do najważniejszych z tych ryzyk zalicza się:

• Ryzyko rynkowe
• Ryzyko płynności
• Ryzyko specyficzne
• Ryzyko prawne

Ryzyko rynkowe związane jest ze zmianą kursów kontraktów terminowych. Kurs kontraktu terminowego zależy głównie od wartości wszystkich czynników kosztowych mających wpływ na cenę energii elektrycznej w przyszłości oraz od przewidywanej relacji pomiędzy popytem i podażą na energie elektryczną w okresie dostawy. Członek Giełdy zawierający transakcje na Rynku Terminowym Energii Elektrycznej jest narażony na większe ryzyko zmiany kursów niż na rynku instrumentu bazowego w związku z istnieniem tzw. efektu dźwigni finansowej. Efekt dźwigni finansowej jest spowodowany faktem, że wartość wpłaconego zabezpieczenia stanowi część wartości kontraktu, w związku, z czym straty bądź zyski spowodowane zmianą kursu kontraktu odniesione do wartości zaangażowanego kapitału (czyli wartości zabezpieczenia) mogą przyjmować znaczne wartości, niespotykane na rynku instrumentu bazowego. Ewentualna strata poniesiona na Rynku Terminowym Energii Elektrycznej może przekroczyć wartość początkową inwestycji, rozumianą, jako kwota wpłaconego zabezpieczenia.

Ryzyko płynności związane jest z tym, że na Rynku Terminowym Energii Elektrycznej, szczególnie w początkowym okresie, mogą wystąpić trudności w zawarciu dużej transakcji lub zawarcie takiej transakcji może niekorzystnie wpłynąć na poziom kursów rynkowych. Inwestor może mieć również problemy z zamknięciem uprzednio otwartej pozycji, po spodziewanej cenie z powodu braku zleceń przeciwstawnych.

Ryzyko specyficzne wynika ze zmian cen energii elektrycznej notowanej na Rynku Dnia Następnego prowadzonym przez Giełdę, które mogą podlegać znacznej zmienności wpływając na kurs kontraktu.

Ryzyko prawne związane jest z tym, że sektor energetyczny podlega aktom prawnym ustawodawczym i wykonawczym, które mogą mieć wpływ na kurs kontraktu.